«چرا وقتی کنار او هستم، خود واقعیام نیستم؟»
شاید قبل از حرف زدن چند بار جملههایتان را بررسی میکنید. شاید بعضی احساساتتان را پنهان میکنید تا ناراحت نشود. شاید برای اینکه رابطه حفظ شود، از بعضی خواستههایتان میگذرید. شاید حتی متوجه شدهاید که در حضور او آرامآرام شبیه کسی شدهاید که قبلاً نبودید.
این تجربه میتواند بسیار گیجکننده باشد؛ چون از یک طرف علاقه و دلبستگی وجود دارد، اما از طرف دیگر احساس آزادی و راحتی کمتر شده است.
یک رابطه سالم قرار نیست انسان را تغییر دهد تا تبدیل به فردی قابل قبولتر شود. رابطه سالم معمولاً فضایی ایجاد میکند که فرد بتواند در کنار دیگری، بیشتر خودش باشد؛ با ضعفها، نیازها، افکار و احساسات واقعیاش.
اما چرا گاهی در کنار کسی که دوستش داریم، خودمان را پنهان میکنیم؟
«خود واقعی بودن» در رابطه یعنی چه؟
خود واقعی بودن به این معنا نیست که همیشه هر چیزی را بدون توجه به احساسات طرف مقابل بگوییم یا هیچ تغییری در رابطه ایجاد نکنیم.
همه ما در رابطه یاد میگیریم، سازگار میشویم و گاهی برای کسی که دوستش داریم ملاحظه میکنیم.
اما تفاوت مهمی وجود دارد بین:
سازگاری سالم و از دست دادن خود برای حفظ رابطه.
در سازگاری سالم، شما همچنان احساس میکنید ارزشها، خواستهها و شخصیت اصلیتان دیده میشود.
اما وقتی خودتان را از دست میدهید، ممکن است احساس کنید برای دوست داشته شدن باید نقش بازی کنید؛ باید کمتر حرف بزنید، کمتر نیاز داشته باشید، کمتر ناراحت شوید یا همیشه نسخهای از خودتان را نشان دهید که طرف مقابل میپسندد.
چرا ممکن است کنار کسی که دوستش داریم خودمان نباشیم؟
دلایل مختلفی میتوانند پشت این تجربه باشند. همیشه به این معنا نیست که طرف مقابل فرد نامناسبی است؛ گاهی این موضوع به تجربههای قبلی، ترسهای درونی یا الگوهای ارتباطی هر دو نفر مربوط میشود.
۱. ترس از دست دادن رابطه
یکی از مهمترین دلایلی که افراد خودشان را پنهان میکنند، ترس از دست دادن است.
ممکن است در ذهن شما این نگرانی وجود داشته باشد:
«اگر ناراحتیام را بگویم، از من فاصله میگیرد.»
«اگر مخالفت کنم، ممکن است رابطه خراب شود.»
«اگر نیازهایم را مطرح کنم، شاید فکر کند سختگیر هستم.»
وقتی ترس از دست دادن رابطه زیاد میشود، فرد ممکن است بهتدریج یاد بگیرد خودش را کوچکتر کند تا رابطه باقی بماند.
اما رابطهای که فقط با حذف بخشی از وجود شما حفظ شود، معمولاً در طول زمان احساس رضایت و امنیت ایجاد نمیکند.
۲. تجربههای گذشته به ما یاد دادهاند که خودمان نباشیم
بعضی افراد از گذشته یاد گرفتهاند که برای دریافت محبت باید خودشان را تغییر دهند.
شاید در کودکی یا روابط قبلی تجربه کرده باشند که احساساتشان جدی گرفته نشده، اشتباه کردن باعث طرد شدن شده یا برای دریافت توجه باید «خوب بودن» خاصی را نشان میدادند.
در نتیجه ممکن است در رابطه عاطفی هم ناخودآگاه این باور فعال شود:
«اگر همانطور که هستم دیده شوم، شاید دوستداشتنی نباشم.»
این باور همیشه واقعیت ندارد، اما میتواند رفتارهای ما را تحت تأثیر قرار دهد.
۳. وقتی احساس میکنیم طرف مقابل ما را قضاوت میکند
برای اینکه بتوانیم خود واقعیمان باشیم، نیاز داریم احساس امنیت روانی داشته باشیم.
امنیت روانی یعنی بتوانیم درباره احساسات، اشتباهات و نیازهایمان صحبت کنیم، بدون اینکه دائماً نگران تحقیر شدن، مسخره شدن یا بیارزش شدن باشیم.
اگر در رابطهای بارها تجربه کرده باشید که احساساتتان کوچک شمرده شده یا نظراتتان بیاهمیت تلقی شده است، طبیعی است که به مرور کمتر خودتان را نشان دهید.
ممکن است سکوت کنید، عقبنشینی کنید یا فقط بخشهایی از خودتان را به نمایش بگذارید.
۴. تلاش برای تبدیل شدن به فردی که طرف مقابل دوست دارد
گاهی فرد آنقدر درگیر حفظ رابطه میشود که به جای پرسیدن:
«من در این رابطه چه احساسی دارم؟»
مدام میپرسد:
«او از من چه میخواهد؟»
ممکن است سبک لباس پوشیدن، علایق، دوستان، برنامههای شخصی یا حتی دیدگاههای خود را تغییر دهید فقط برای اینکه بیشتر مورد پذیرش قرار بگیرید.
تغییر کردن برای رشد شخصی میتواند ارزشمند باشد، اما تغییر کردن فقط از ترس اینکه مبادا دوستداشتنی نباشید، معمولاً به مرور احساس خستگی و نارضایتی ایجاد میکند.
۵. وقتی عشق با اضطراب اشتباه گرفته میشود
گاهی شدت احساسات در یک رابطه باعث میشود فکر کنیم هرچه بیشتر نگران از دست دادن طرف مقابل هستیم، یعنی بیشتر دوستش داریم.
اما عشق سالم معمولاً همراه با امنیت است، نه فقط نگرانی.
اگر بیشتر وقت خود را صرف این میکنید که:
آیا هنوز دوستم دارد؟
آیا از من ناراحت شده؟
آیا رفتارم باعث دور شدنش میشود؟
آیا کافی هستم؟
ممکن است بخش زیادی از انرژی شما صرف مدیریت اضطراب رابطه شود، نه تجربه صمیمیت واقعی.
۶. وقتی تفاوتها پذیرفته نمیشوند
هیچ دو نفری کاملاً شبیه هم نیستند.
در یک رابطه سالم، تفاوت در علایق، شخصیت، سبک فکر کردن و نیازها میتواند وجود داشته باشد.
اما اگر احساس کنید برای پذیرفته شدن باید همه تفاوتهایتان را پنهان کنید، رابطه به فضای امنی برای رشد تبدیل نمیشود.
مثلاً:
اگر فردی اجتماعی هستید اما مجبورید همیشه خودتان را محدود کنید.
اگر نیاز به زمان شخصی دارید اما احساس گناه میکنید.
اگر نظر متفاوتی دارید اما از بیان آن میترسید.
مسئله فقط تفاوت نیست؛ مسئله این است که آیا برای متفاوت بودن، همچنان احساس ارزشمندی میکنید یا نه.
۷. وقتی رابطه به جای همراهی، تبدیل به امتحان میشود
بعضی افراد در رابطه دائماً احساس میکنند در حال امتحان دادن هستند.
باید درست رفتار کنند.
نباید اشتباه کنند.
نباید ناراحت شوند.
نباید طرف مقابل را ناامید کنند.
در این حالت، رابطه به جای اینکه فضای آرامش باشد، تبدیل به موقعیتی میشود که فرد دائماً خودش را ارزیابی میکند.
کمکم ممکن است از خود بپرسد:
«من واقعاً چه میخواهم؟»
«من واقعاً چه احساسی دارم؟»
«اگر او ناراحت نشود، من چه کسی هستم؟»
این فاصله گرفتن از خود، یکی از نشانههایی است که ارزش توجه دارد.
آیا اگر کنار کسی خودم نیستم، یعنی او آدم مناسبی نیست؟
نه همیشه.
گاهی این موضوع بیشتر به ترسها و تجربههای خود ما مربوط است.
ممکن است طرف مقابل فضای امنی ایجاد کند، اما ما به دلیل تجربههای گذشته هنوز از نشان دادن خود واقعیمان بترسیم.
از طرف دیگر، گاهی رفتارهای طرف مقابل واقعاً باعث میشود فرد احساس کند نمیتواند خودش باشد.
مثلاً اگر کسی مرتب احساسات شما را مسخره کند، شما را تحقیر کند، برای کنترل رفتارهایتان فشار بیاورد یا فقط زمانی شما را بپذیرد که مطابق خواسته او رفتار کنید، مشکل فقط در ترسهای درونی شما نیست.
تشخیص این تفاوت نیازمند نگاه دقیق به الگوی کلی رابطه است.
چگونه دوباره به خودمان نزدیک شویم؟
بازگشت به خود، معمولاً یک اتفاق ناگهانی نیست؛ یک فرایند تدریجی است.
احساسات خودتان را دوباره جدی بگیرید
گاهی آنقدر روی احساسات طرف مقابل تمرکز میکنیم که احساسات خودمان را فراموش میکنیم.
از خودتان بپرسید:
«من الان واقعاً چه احساسی دارم؟»
«چه چیزی مرا ناراحت میکند؟»
«چه چیزی برای من مهم است؟»
«در این رابطه چه چیزهایی را از ترس پنهان میکنم؟»
این سؤالها کمک میکنند دوباره ارتباطتان با خودتان را تقویت کنید.
خواستههایتان را کوچک نکنید
نیاز داشتن، ضعف نیست.
همه انسانها نیازهایی دارند: نیاز به احترام، توجه، استقلال، محبت و دیده شدن.
رابطه سالم جایی نیست که یکی از طرفین هیچ نیازی نداشته باشد تا دیگری راحت باشد.
مرزهای شخصی خود را بشناسید
مرز یعنی بدانید چه چیزهایی برای شما قابل قبول است و چه چیزهایی نیست.
مثلاً:
«من میتوانم درباره اختلاف صحبت کنم، اما با توهین نه.»
«من دوست دارم زمان شخصی داشته باشم و این به معنای کم شدن علاقهام نیست.»
مرزها برای دور کردن آدمها نیستند؛ برای حفظ سلامت رابطه و خود فرد هستند.
واکنش طرف مقابل به خود واقعی شما را ببینید
یکی از مهمترین معیارها این است:
وقتی خودتان را نشان میدهید، چه اتفاقی میافتد؟
آیا طرف مقابل تلاش میکند شما را بفهمد؟
آیا میتواند با تفاوتها کنار بیاید؟
آیا حتی هنگام اختلاف، احترام باقی میماند؟
پاسخ این سؤالها اطلاعات مهمی درباره کیفیت رابطه میدهد.
چه زمانی بهتر است از روانشناس کمک بگیریم؟
اگر احساس میکنید در روابط مختلف بارها خودتان را گم کردهاید، دائماً برای راضی نگه داشتن دیگران تلاش میکنید یا نمیتوانید نیازهای خود را بیان کنید، گفتوگو با روانشناس میتواند کمککننده باشد.
رواندرمانی میتواند به شما کمک کند:
الگوهای عاطفی گذشته را بهتر بشناسید.
ریشه ترس از طرد شدن یا قضاوت شدن را بررسی کنید.
اعتماد به خود را تقویت کنید.
یاد بگیرید چگونه در رابطه نزدیک بمانید، بدون اینکه خودتان را از دست بدهید.
همچنین اگر رابطه شامل کنترل، تحقیر، تهدید، خشونت یا سوءاستفاده باشد، موضوع فقط درباره مهارت ارتباطی نیست و توجه به امنیت و حمایت فردی اهمیت بیشتری پیدا میکند.
جمعبندی
گاهی سختترین بخش یک رابطه این نیست که طرف مقابل را دوست نداریم؛ بلکه این است که متوجه میشویم برای دوست داشته شدن، بخشی از خودمان را پنهان کردهایم.
عشق سالم قرار نیست شما را به نسخهای تبدیل کند که راحتتر پذیرفته شوید.
رابطهای که ارزش ماندن دارد، جایی است که بتوانید در آن رشد کنید، تغییر کنید و بهتر شوید؛ اما همچنان احساس کنید خودتان هستید.
شاید سؤال مهم این نباشد که:
«چطور کاری کنم او بیشتر مرا دوست داشته باشد؟»
گاهی سؤال مهمتر این است:
«آیا در کنار این فرد، من بیشتر خودم میشوم یا بیشتر از خودم فاصله میگیرم؟»
زیرا رابطه سالم فقط جایی نیست که کسی شما را دوست داشته باشد؛ جایی است که بتوانید در آن، خودتان را هم دوست داشته باشید.
اینستاگرام
بله
روبیکا
تلگرام